Tranh chấp về ranh giới quyền sử dụng đất giữa các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất từ thực tiễn giải quyết tại toà án nhân dân thành phố Sơn La, Tỉnh Sơn La / Phạm Tuấn Minh; GVHD: PGS.TS. Nguyễn Thị Nga - Phạm, Tuấn Minh
Ngoài các phần Mở đầu, Kết luận và Danh mục tài liệu tham khảo, luận văn có 3 chương: Chương 1: Những vấn đề lý luận về tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất giữa các hộ gia đình, cá nhân. Trong phạm vi chương 1 luận văn đã làm sáng tỏ những vấn đề lý luận về tranh chấp ranh giới QSDĐ và pháp luật về giải quyết tranh chấp ranh giới QSDĐ. Qua nghiên cứu, có thể rút ra một số kết luận sau: tranh chấp đất đai là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột về mặt lợi ích, về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể tham gia quan hệ pháp luật đất đai. Và tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất là sự bất đồng, mâu thuẫn hay xung đột về mặt lợi ích, về quyền và nghĩa vụ giữa các chủ thể khi thực hiện việc phân chia giới hạn quyền năng sử dụng đất cụ thể đối với một thửa đất. Pháp luật điều chỉnh nội dung giải quyết tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất là một hệ thống pháp luật rộng lớn bao gồm cả pháp luật nội dung và pháp luật tố tụng, bao gồm hệ thống pháp luật đất đai, Bộ luật Dân sự, Bộ luật Tố tụng Dân sự, Luật Hành chính, Luật Hòa giải cơ sở... Hệ thống pháp luật có nhiều thay đổi qua nhiều giai đoạn lịch sử song với xu hướng ngày càng quy định cụ thể, đầy đủ và hợp lý hơn nhằm tạo hành lang pháp lý cho việc thụ lý và giải quyết khi có tranh chấp đất đai nói chung và tranh chấp về ranh giới QSDĐ nói riêng. Chương 2: Thực tiễn giải quyết tranh chấp về ranh giới quyền sử dụng đất giữa các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất tại Tòa án nhân dân thành phố Sơn La Qua phân tích thực tiễn giải quyết tranh chấp tại toà án thành phố Sơn La có thể nhận thấy trong thời gian qua việc giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất nói riêng và tranh chấp đất đai nói chung đã ngăn ngừa, hạn chế các tranh chấp cũng như giải quyết nhanh chóng, đúng pháp luật các tranh chấp. Theo đó, Tòa án nhân dân phối hợp với các cơ quan nhà nước có thẩm quyền đã cố gắng trong việc giải quyết các tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ nhằm ổn định tình hình chính trị, xã hội. Tuy nhiên, phải thừa nhận rằng tình hình giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng QSDĐ tại Tòa án trong những năm qua vẫn còn có nhiều vụ án phải xử đi xử lại nhiều lần, phát sinh khiếu kiện kéo dài và làm giảm lòng tin của người dân với Nhà nước. Nguyên nhân xuất phát của những hạn chế là bởi hệ thống pháp luật còn nhiều điểm chồng chéo; công tác cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất – chứng thư xác minh quyền sở hữu hợp pháp đối với đất và tài sản trên đất còn yếu kém; ý thức tuân thủ pháp luật của người dân chưa cao… Chương 3: Giải pháp góp phần nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp về ranh giới quyền sử dụng đất giữa các hộ gia đình, cá nhân sử dụng đất tại Tòa án nhân dân thành phố Sơn La, tỉnh Sơn La. Trên cơ sở phân tích những yêu cầu cần đạt được nhằm nâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp ranh giới quyền sử dụng đất về nội dung, về hình thức và về công tác tổ chức thực thi, chương 3 của luận văn đã đưa ra những giải pháp cụ thể để hoàn thiện pháp luật cũng như tổ chức thực thi pháp luật. Theo đó, hệ thống pháp luật cần hoàn thiện những quy định trong pháp luật đất đai, pháp luật tố tụng cũng như về hệ thống Toà án. Bên cạnh đó, luận văn cũng kiến nghị các giải pháp nâng cao hiệu quả thực thi trên thực tế là: tổ chức bồi dưỡng nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, thực hiện tốt công tác tổng kết xét xử, tăng cường cơ chế phối hợp, thực hiện công tác giám đốc thẩm, kiểm tra xét xử, đẩy mạnh hoạt động cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất và chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật… Song cũng phải nhận thức rất rõ rằng để thực hiện và thực thi tốt công tác giải quyết tranh chấp hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất tại Toà án trên thực tế vẫn còn đó những khó khăn, vướng mắc bởi hệ thống pháp luật không chỉ là Luật Đất đai mà còn liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật khác và tính chất phức tạp, cũng như là giá trị kinh tế lớn của tài sản là đối tượng của tranh chấp. Chính vì vậy, đây là nội dung cần tiếp tục được nghiên cứu bổ sung hoàn thiện, đặc biệt trong bối cảnh Luật đất đai 2013 có hiệu lực trong thời gian chưa đủ dài để tổng kết.